ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ 110-ԱՄԵԱԿԻ ՄԻԱՑԵԱԼ ՈԳԵԿՈՉՈՒՄ ԱՄՄԱՆԻ ՄԷՋ
Հովանաւորութեամբ Երուսաղէմի Պատրիարքական փոխանորդ եւ յորդանանահայոց առաջնորդ Աւետիս Ծ. Վրդ. Իփրաճեանի, նախաձեռնութեամբ Ամմանի ազգային տեղական խորհուրդի եւ կազմակերպութեամբ Հ.Մ.Ը.Մ.ի, ՀՕՄ-ի եւ Ազգային Մարզական Միութեան, Ամմանի հայութիւնը Հայոց Ցեղասպանութեան 110-ամեակը ոգեկոչեց հսկումի արարողութեամբ, ծաղկեմատոյցով եւ յատուկ հանդիսութեամբ մը, որ տեղի ունեցաւ 24 Ապրիլի երեկոյեան։
ՀՍԿՈՒՄԸ
110-ամեակի ոգեկոչումները ընթացք առին Ամմանի Ս. Թադէոս եկեղեցւոյ մէջ կատարուած հսկումի արարողութեամբ, 24 Ապրիլի երեկոյեան ժամը 6-ին։ Հսկումը գլխաւորեց եւ յաւուր պատշաճի քարոզեց Երուսաղէմի Պատրիարքական փոխանորդ եւ յորդանանահայոց առաջնորդ Աւետիս Ծ. Վրդ. Իփրաճեան։ Արարողութեան մասնակցեցաւ Ամմանի հայ կաթողիկէ հոգեւոր հովիւ Եղիա Վրդ. Դերձակեան։ Եկեղեցւոյ մէջ իրենց ներկայութեամբ աչքի զարկին Ամմանի սկաուտական զոյգ միութիւններու՝ Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Ա.Մ.Մ.ի սկաուտները։
ԾԱՂԿԵՄԱՏՈՅՑԸ
Եկեղեցական հսկումի աւարտին, Ա.Մ.Մ.ի եւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի սկաուտական շեփորախումբերուն առաջնորդութեամբ, ներկաները ուղղուեցան շրջափակ եւ բոլորուեցան Հայոց Ցեղասպանութեան յիշատակին կանգնեցուած խաչքարին շուրջ, ուր տեղի ունեցաւ սրբախօսական կարգ եւ ծաղկեմատոյց՝ Ամմանի ազգային խորհուրդի, Հ.Մ.Ը.Մ.ի, ՀՕՄ-ի եւ Ա.Մ.Մ.ի վարչութիւններուն կողմէ։ Ապա, ներկաները խաչքարին մօտենալով մէկական ծաղիկներ խոնարհեցին եւ մոմեր վառեցին Ցեղասպանութեան մէկուկէս միլիոն սրբադասուած նահատակներու յիշատակին։
ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԻՒՆԸ
110-ամեակի ոգեկոչական հանդիսութիւնը տեղի ունեցաւ երեկոյեան ժամը 8-ին, Ա.Մ.Մ.ի «Ալէք Մանուկեան» սրահին մէջ, Ամման, ներկայութեամբ գաղութի հոգեւոր պետերու, մարմիններու ներկայացուցիչներու եւ իբրեւ պատգամախօս Լիբանանէն յատկապէս հրաւիրուած՝ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութեան ատենադպիր եւ «Մարզիկ» պաշտօնաթերթի խմբագիր եղբ. Վիգէն Աւագեանի։
Հանդիսութիւնը սկսաւ Յորդանանի եւ Հայաստանի քայլերգներուն ունկնդրութեամբ։ Հայերէն բացման խօսքով ներկաները ողջունեց Ա.Մ.Մ.ի ատենապետ Մարալ Ներսէսեան։ Ան ըսաւ, որ անտեսել կամ մոռնալ Հայոց Ցեղասպանութիւնը կը նշանակէ չգիտնալ մեր այսօրուան կացութեան, Սփիւռքի գոյութեան պատճառը։ Ներսէսեան անհրաժեշտ նկատեց յաղթահարել հայութեան դէմ ցցուող դժուարութիւները եւ շարունակել տասը տարի առաջ ստորագրուած՝ Հայոց Ցեղասպանութեան համահայկական հռչակագիրին աշխատանքը, միաժամանակ նոր սերունդին մօտ զարթնեցնել պատկանելիութեան զգացումը եւ ազգային հպարտութեան ոգին՝ պատմելով, թէ ո՞վ էր հայը Ցեղասպանութենէն առաջ, գիտնալով մեր ազգին դարաւոր պատմութիւնը, ճանչնալով եւ տէր ու պաշտպան կանգնելով մեր հողերուն եւ հայրենի սրբազան ժառանգութեան։
Արաբերէն բացման խօսքով հանդէս եկաւ ՀՕՄ-ի վարչութեան ատենապետ Արսինէ Ճանպազեան։ Ան ըսաւ, որ հայ ժողովուրդին դէմ գործուած ցեղասպանութիւնը ունէր չորս նպատակ.- հայ մտաւորականութեան եւ ղեկավարութեան գլխատում, հայ հողի բռնագրաւում, տեղահանութիւն եւ ինքնութեան բնաջնջում։ Թուրքիա գործեց 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութիւնը։ Ցեղասպանութիւն, որ կը շարունակուի մինչեւ օրս, որովհետեւ Թուրքիա տակաւին կը մերժէ իր կատարածը ցեղասպանութիւն նկատել, պատահածը կը ներկայացնէ իբրեւ պատերազմի դէպքերու ընթացքին արձանագրուած վնաս, զոհերը կը նկատէ կատարուածին պատասխանատու եւ կը շարունակէ պահել, խեղաթիւրել եւ ուրանալ ցեղասպանութեան պատմական փաստերն ու տուեալները։ Ճանպազեան հաստատեց, որ ցեղասպանութեան զոհերու ժառանգորդները պիտի չմոռնան, պիտի չներեն եւ պիտի չարտօնեն նման ողբերգութիւններու կրկնութիւնը՝ պահանջելով արդարութեան իրականացումը եւ հայութեան բոլոր իրաւունքներուն վերատիրացումը։
Ապա, գեղարուեստական յայտագիրի առաջին մասով, Հ.Մ.Ը.Մ.ական սկաուտ Ճօ Մուրգոս ընթերցեց Ժագ Ս. Յակոբեանի «Կանք ու կը մնանք»ը, ԱՄՄ-ի սկաուտներ ներկայացուցին հայրենասիրական երգեր, իսկ ՀՕՄ-ի կողմէ Նաթել Սարգիսեան կատարեց մենապար մը։
Օրուան պատգամախօսը բեմ հրաւիրեց եւ անոր ծանօթացումը կատարեց Հ.Մ.Ը.Մ.ի Ամմանի մասնաճիւղի ատենապետ քոյր Ռաքէլ Մարգարեան։
Պատգամախօս եղբ. Վիգէն Աւագեան նշեց, որ ցեղասպանութիւնը մեզի համար պատմական անցեալ չէ, ներկայ է, ամէնօրեայ ապրուող իրականութիւն է, որովհետեւ մենք տակաւին չենք յաղթահարած Ապրիլ 24-ի հետեւանքները։ Աննախընթաց իր տարողութեամբ, ցեղասպանութիւնը հայութենէն խլեց իր թիւին մէկ երրորդը, իսկ հողերուն՝ հինգ վեցերորդը։ Ցեղասպանութեան յատկանիշները եղան մեր ժողովուրդին դարաւոր հայրենիքէն բռնի տեղահանումը, հայկական տնտեսութեան յափշտակումը եւ հայ մշակոյթին փոշիացումը։ Հայոց Ցեղասպանութիւնը ունեցաւ ամբողջական բնոյթ, որովհետեւ ան տարածուեցաւ մեր ժողովուրդի ազգային, տնտեսական, ստեղծագործական եւ քաղաքական կեանքի բոլոր մակարդակներուն վրայ։ Հայ ժողովուրդը բնաջնջուեցաւ իր հազարամեայ հողին վրայ։ Միջազգային ընտանիքի լուռ ու մեղսակից աչքերուն դիմաց սպաննուեցաւ ո՛չ միայն ցեղը, այլեւ՝ հողը։
Բանախօս եղբայրը նկատել տուաւ, որ ցեղասպանութեան 110-ամեակի ոգեկոչման օրը հրամայական անհրաժեշտութիւն է, որ մեր ժողովուրդը պահ մը կանգ առնէ, լռութեան մատնէ իր ներքին զգացումները եւ մտքի պաղարիւնութեամբ ու հանդարտ վերլուծումով քննէ իր վիճակը եւ ըստ այնմ ճշդէ հետեւելիք ուղին։ Ան հաստատեց, որ հայ կեանքը կը գտնուի նոր ու դառն իրականութիւններու դէմ յանդիման։ Իրականութիւններ, որոնց հետ հաշտուելու որեւէ պատճառ եւ իրաւունք չունինք, ընդհակառակն՝ զանոնք մերժելու եւ փոխելու պարտքն ու պարտաւորութիւնը ունինք, որովհետեւ պարտուածի հոգեբանութեամբ ապրիլը մեռնիլէն աւելի վատ է։ Հարցը պարտութիւնը չէ։ Աշխարհի վրայ չկայ ժողովուրդ մը, որուն պատմութիւնը միայն յաղթանակներէ բաղկացած ըլլայ։ Հարցը պարտութեան զգացումը կորսնցնելն է, կրաւորական եւ անտարբեր դառնալն է։ Անտարբեր՝ Հայաստանի ու հայութեան ապագային նկատմամբ։ Անտարբեր՝ հայոց Ցեղասպանութեան նկատմամբ։ Անտարբեր՝ ազգային արժէքներու եւ սրբութիւններու նկատմամբ։
Հայութեան մերօրեայ կացութեան ընդհանուր ներկայացումն ու արժեւորումը կատարելով, եղբ. Աւագեան իր խօսքը եզրափակեց ըսելով, որ քանի նաւթ ու դաշնակից չունինք, այլ ընտրանք չունինք՝ բացի մեր ուժերուն ապաւինելէ եւ մեր միջոցներով մեր պատասխանատուութիւններուն տէր կանգնելէ։ Բոլորս, անհատաբար թէ հաւաքաբար, իբրեւ անհատ ազգայիններ թէ ընտանիքներ, իբրեւ միութիւններ թէ մարմիններ, պարտաւոր ենք ազգային խոր գիտակցութեամբ ու հաւատքով, մեր առաւելագոյն ներդրումը ունենալ հայութեան պայքարին, տէր կանգնելու համար դարաւոր մեր ժողովուրդի ամրութեան, որովհետեւ միայն զօրաւոր Սփիւռքով, իր իրաւատիրոջ վերադարձած Արցախով եւ ամուր հայկական պետականութեամբ կրնանք Թուրքիոյ եւ ռազմաքաղաքական իր դաշնակիցներուն պարտադրել Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումն ու հատուցումը։
Հանդիսութեան գեղարուեստական յայտագիրի երկրորդ մասով, Հ.Մ.Ը.Մ.ական սկաուտ Յովսէփ Չգըրգճեան դաշնամուրով նուագեց «Վաղարշապատի պարը», ԱՄՄ-ի սկաուտ Մարինէ Եսայեան ընթերցեց Ռազմիկ Դաւոյեանի «Աշխարհը լիքն է կործանումներով» բանաստեղծութիւնը, իսկ Հ.Մ.Ը.Մ.ական սկաուտ Դալար Խանոյեան ներկայացուց հայոց ցեղասպանութեան մասին իր պատրաստած վաւերագրական արաբերէն կարճ տեսանիւթը։
Հանդիսութիւնը փակուեցաւ Երուսաղէմի Պատրիարքական փոխանորդ եւ յորդանանահայոց առաջնորդ Աւետիս Ծ. Վրդ. Իփրաճեանի փակման խօսքով։ Հայր Սուրբը շեշտեց հայկական ինքնութեան պահպանման կարեւորութիւնը եւ Ապրիլ 24-ը տարուան բոլոր օրերուն յիշելու անհրաժեշտութիւնը։ Հուսկ, կազմակերպիչնեպուն ուղղուած շնորհակալական խօսքով եւ «Պահպանիչ»ով ան փակեց Հայոց Ցեղասպանութեան 110-ամեակի ոգեկոչական միացեալ հանդիսութիւնը։